Chúng ta điều biết, vào thế kỷ thứ 13, khi đứng trước nguy cơ xâm lược lần thứ 2 của quân Nguyên Mông, vua quan nhà Trần đã triệu tập hai hội nghị là hội nghị Bình Than và hội nghị Diên Hồng.

“Hội nghị Bình Than là hội nghị quân sự do vua Trần Nhân Tông triệu tập để bàn phương hướng chiến lược kháng chiến, chống xâm lăng và tổ chức bộ máy chỉ huy chống xâm lăng. Hội nghị Bình Than được tổ chức vào tháng 10 năm 1282 ở làng Bình Than, tổng Vạn Ti [nay là Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh]” ¹.

Còn “hội nghị Diên Hồng là hội nghị họp bàn với các bô lão do Thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập để trưng cầu dân ý, hỏi về chủ trương hòa hay chiến khi quân Nguyên Mông sang xâm lược. Hội nghị này được tổ chức trước thềm điện Diên Hồng vào tháng chạp năm Giáp Thân 1284. Hội nghị Diên Hồng khác với hội nghị Bình Than trước đó, là không bàn đến chiến lược, chiến thuật quân sự mà chỉ bàn: nên đánh hay nên hoà” ². Đây là một hội nghị nhằm tạo sự đồng thuận trong toàn dân, tạo nên sức mạnh đoàn kết để nhằm thực hiện các chiến thuật, chiến lược mà hội nghị quân sự Bình Than đã vạch ra và chuẩn bị từ hai năm trước đó.

Sở dĩ  hội nghị Diên Hồng được biết và nhắc  đến nhiều hơn là vì hội nghị này được xem như một đại hội dân chủ đầu tiên trong lịch sử Việt Nam². Nhưng thiết nghĩ, nếu chỉ tổ chức một hội nghị Diên Hồng để hỏi người dân: ‘trước nhục nước nên hòa hay nên chiến’ thì dù câu trả lời ‘quyết chiến’ có đồng thanh, có mãnh liệt như sấm sét đi nữa thì cũng không thể làm gì được trước thế giặc mạnh như ‘sức nước vỡ bờ đang tràn qua’. Nếu không có các đối sách đã được vạch ra, không có bộ máy chỉ huy đã được chuẩn bị sẵn từ hội nghị quân sự Bình Than trước đó thì dẫu có đến mười hội nghị Diên Hồng cũng không thể nào làm nên lịch sử. Nói điều này để ta thấy rằng mỗi một hội nghị hay đại hội nào đó đều có ý nghĩa của nó và cần được lấy một cái tên với đầy đủ ý nghĩa ấy. Chúng ta không nên nói lấy có, đặt tên theo quán tính để rồi khi luận giải cho ý nghĩa của một hội nghị sẽ trở nên khập khiển, không phù hợp với sự kiện đang diễn ra trong hiện tại mà đôi khi còn làm sai lệch đi giá trị nguyên sơ của những sự kiện lịch sử.

Tôi muốn nói về Đại hội hiến pháp 2009 mà ban biên tập  đang kêu gọi tổ chức khoảng 1 tuần ở Singapore vào khoảng tháng 8-12/2009. Trước tiên, tôi xin bày tỏ sự ủng hộ chân thành đối với ý tưởng này mặc dù tôi không thể nào tham dự được. Kế đến, tôi xin có chút ý kiến về tên gọi chính thức của đại hội này. Theo tôi, không nên gọi là hội nghị Diên Hồng lần 2 mà nên gọi là hội nghị Lạc Hồng hay đại hội Lập Hiến Lạc Hồng.

Vì  sao không nên là Diên Hồng 2 (?).

Vì như  đã viện dẫn ở trên, hội nghị Diên Hồng chỉ có ý nghĩa đoàn kết để tạo sức mạnh dựa trên sự đồng thuận chứ không có ý nghĩa của một đại hội san định, thiết lập một chuẩn mực để phát triển đất nước (tức Hiến Pháp), cũng không có ý nghĩa của một hội nghị bàn về phương hướng hành động để tìm ra đối sách cần thực hiện cho một sự thay đổi. Do vậy, nếu ta dùng tên này để gọi cho đại hội hiến pháp 2009 thì việc luận giải lý do, ý nghĩa sẽ trở nên khập khiển, không phù hợp, thẫm chí còn làm lệch lạc đi ý nghĩa nguyên sơ của hội nghị Diên Hồng lịch sử.

Nên chăng, cái tên Diên Hồng 2 này cần dành cho một đại hội khác có sự tham gia của tất cả các tổ chức, đảng phái chính trị hay bất cứ người Việt Nam nào dù đang sống trong hay ngoài nước, quan tâm đến vận mệnh quốc gia dân tộc, để yêu cầu các vị “bô lão” này trả lời cho câu hỏi ‘trước sự độc tài của Cộng Sản đối với nhân dân trong nước, trước sự khiếp nhược đến hèn mạc của NNCS trước ngoại bang phương Bắc, Việt Nam nên có hay không nên có một bản hiến pháp mới để thay thế bản hiến pháp hiện hành’ để ngõ hầu có thể kết đoàn tạo sức mạnh đồng thuận để buộc chính phủ Việt Nam cho trưng cầu dân ý trong quốc nội thì sẽ đúng ý nghĩa hơn.

Vậy vì sao nên là Lạc Hồng (?).

Vì Lạc Hồng là cốt lõi của tinh thần Việt Nam, là niềm tự hào của dân tộc với tấm lòng yêu nước thương nồi, với ý chí quật cường, kiên trung, quả cảm, với trái tim nhân hậu, hiền hòa, vị tha, độ lượng. Chính tấm lòng ấy, ý chí ấy của niềm tự hào Lạc Hồng đã tạo nên “khí thế đạp đầu thù” ³ trong các cuộc xâm lăng của quân cướp nước. Và chính trái tim ấy của niềm tự hào Lạc Hồng đã “mở đường hiếu sinh” để tha cho quân giặc: 

“Thể lòng trời ta mở đường hiếu sinh

Mã  Kỳ, Phương Chính, cấp cho năm trăm chiếc thuyền,

Ra đến biển mà vẫn hồn bay phách lạc,

Vương Thông, Mã Anh, phát cho vài nghìn cỗ  ngựa,

Về  đến nước mà vẫn tim đập chân run”⁴ 

Vì Lạc Hồng là cội nguồn của dân tộc, là dòng máu chung của tất cả người dân Việt. Là người Việt Nam, hẳn ai cũng đã nghe qua câu chuyện truyền thuyết con Rồng cháu Tiên, một truyền thuyết khởi nguyên của dân tộc. Và chúng ta vẫn luôn tự hào về điều này, rằng chúng ta là giòng giống Lạc Hồng, là anh em cùng chung một bọc trứng của mẹ Âu Cơ. (Bọc điều trăm họ thai chung – Đồng bào tiếng gọi vô cùng Việt Nam ⁴). Cho nên, dù chúng ta đang ở đâu, làm gì, một khi chúng ta còn nhận mình là người Việt thì chúng ta phải thừa nhận rằng, dòng máu đang luân chuyển trong huyết quản của mỗi chúng ta là dòng máu Lạc Hồng.  

Và không chỉ thế, Lạc Hồng còn là chứng tích lịch sử của một triều đại huy hoàng thịnh trị hơn 2500 năm của đất nước Văn Lang mà tổ tiên Lạc Việt đã dựng xây, bồi đắp trong thời kỳ Hồng Bàng. Trống đồng Ngọc Lũ, Đông Sơn, các chứng tích về văn hóa Hòa Bình, Bắc Sơn, Phùng Nguyên, Đông Sơn và rất nhiều di chỉ khảo cổ học đã chứng minh điều đó. 

Hiến pháp có thể được xem là biểu hiện của một triều đại, việc công nhận một bản hiến pháp mới thay thế hoàn toàn bản hiến pháp trước đó, đồng nghĩa với việc công nhận sự ra đời của một “triều đại mới” để thay thế cho “triều đại hiện tại”. Lạc Hồng là chứng tích lịch sử của một triều đại nên việc lấy Lạc Hồng để đặt tên cho đại hội Lập Hiến nhằm kiến tạo một triều đại mới, “triều đại dân chủ, pháp trị” cho chính dân tộc Lạc Hồng thì không gì ý nghĩa bằng. 

Hơn nữa, há chẳng phải chúng ta đã nói “giặc phương Bắc đang ngày càng hùng mạnh. Trong khi đó, dân ta, 86 triệu trong nước và 3 triệu tại hải ngoại, như những hạt cát rời, không chất kết dính, không đoàn kết, đang tạo cảnh ngư ông thủ lợi cho quân giặc, hiện hẳn đang chê cười 89 triệu dân ta mãi lo tranh chấp nhau, cho họ có dịp hại chúng ta đủ mọi mặt, và một ngày không xa nào đó sẽ dễ dàng biến giang sơn gấm vóc chúng ta thành một tỉnh lẻ của họ”⁵. Như vậy là quá rõ, hiện đất nước của chúng ta đang lâm nguy, chúng ta cần một chất kết dính, chúng ta cần một điểm chung để qui tụ lòng người. Vậy điểm chung đó là gì, nếu không phải là cội nguồn của chính chúng ta, nếu không phải là cốt lõi của tinh thần Việt Nam, là Lạc Hồng. Cho nên, hội nghị Lập Hiến nhằm xây dựng một chuẩn mực để phát triển đất nước, tầm đối sách để chống lại sự bành trướng của Hán tộc phương Bắc, phải nên là hội nghị Lạc Hồng để “hội Lạc tụ Hồng qui khí Việt” ⁶, để thực sự là một “nghị sự chiêu hiền chấn quốc an bang”⁶.